Loontransparantie 2027: wat verandert er voor werkgevers?
Twee medewerkers, dezelfde functie, vergelijkbare ervaring. Toch verdient de één honderden euro’s meer dan de ander. Waarom? Misschien heeft de ene medewerker beter onderhandeld. Misschien was er destijds dringend personeel nodig. Of misschien weet niemand meer precies hoe dat verschil is ontstaan.
Die laatste verklaring wordt straks een stuk lastiger.
Met de nieuwe regels voor loontransparantie moeten werkgevers beter kunnen uitleggen hoe salarissen tot stand komen en waarom beloningsverschillen bestaan. De Europese richtlijn heeft als doel gelijke beloning voor mannen en vrouwen bij gelijk of gelijkwaardig werk te bevorderen. Nederland werkt aan de invoering ervan, met 1 januari 2027 als beoogde ingangsdatum. De wet is nog niet definitief aangenomen.
Maar wie denkt dat loontransparantie vooral betekent dat er straks een extra rapportage uit het salarissysteem moet rollen, onderschat wat er op werkgevers afkomt.
Loontransparantie betekent niet dat medewerkers onbeperkt de salarissen van hun collega’s kunnen bekijken. Wel krijgen zij volgens het wetsvoorstel meer mogelijkheden om inzicht te krijgen in beloningsverschillen.
Zo moeten werknemers informatie kunnen opvragen over gemiddelde beloningen van collega’s die hetzelfde of gelijkwaardig werk verrichten, uitgesplitst naar geslacht. Ook moeten werkgevers duidelijk kunnen uitleggen welke objectieve criteria zij gebruiken voor salarissen en salarisverhogingen.
Een salarisverschil is dus niet automatisch verboden. Verschillen op basis van relevante ervaring, verantwoordelijkheden of prestaties kunnen gerechtvaardigd zijn. Maar werkgevers moeten die keuzes wel kunnen onderbouwen.
En daar begint voor veel organisaties de echte uitdaging.
In de praktijk zijn salarissen niet altijd het resultaat van een zorgvuldig uitgewerkt beloningsbeleid. Soms spelen onderhandelingen, historische afspraken of de arbeidsmarkt op dat moment een belangrijke rol.
Dat hoeft niet te betekenen dat er sprake is van ongelijke beloning. Maar het maakt het wel lastiger om verschillen objectief te verklaren.
Daarom wordt een goed systeem voor functiewaardering en functie-indeling belangrijk. Volgens het wetsvoorstel moeten alle werkgevers, ongeacht hun omvang, beschikken over een objectieve en genderneutrale loonstructuur.
Kijk dus kritisch naar functieomschrijvingen, salarisschalen en doorgroeicriteria. Worden vergelijkbare functies op dezelfde manier gewaardeerd? Zijn salarisverhogingen gebaseerd op duidelijke afspraken? En kan een leidinggevende uitleggen waarom de ene medewerker hoger is ingeschaald dan de andere?
Als daarvoor eerst drie oud managers moeten worden gebeld, is het misschien tijd om de afspraken eens vast te leggen.
Loontransparantie begint al voordat iemand op de loonlijst staat.
Werkgevers moeten sollicitanten volgens de voorgestelde regels tijdig informeren over het startsalaris of de salarisschaal van een functie. Ook mogen zij niet langer vragen naar het salaris dat een kandidaat bij eerdere werkgevers verdiende.
Dat vraagt om een andere manier van werven en onderhandelen. Het salaris moet voortaan vanuit de functie en objectieve criteria worden bepaald, niet vanuit wat een sollicitant bij zijn vorige werkgever wist binnen te halen.
Voor HR betekent dit dat vacatures, sollicitatieprocedures en interne beloningsafspraken beter op elkaar moeten aansluiten. Een salarisrange communiceren is immers weinig waard wanneer niemand kan uitleggen hoe die range tot stand is gekomen.
Voor werkgevers met ten minste 100 werknemers voorziet het wetsvoorstel daarnaast in periodieke rapportages over beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen.
De voorgestelde eerste rapportagemomenten verschillen per organisatiegrootte:
250 werknemers of meer: jaarlijks, voor het eerst uiterlijk 7 juni 2028 over 2027.
150 tot en met 249 werknemers: iedere drie jaar, voor het eerst uiterlijk 7 juni 2028 over 2027.
100 tot en met 149 werknemers: iedere drie jaar, voor het eerst uiterlijk 7 juni 2031 over 2030.
Deze planning is nog afhankelijk van de definitieve wetgeving.
De rapportages kijken verder dan het vaste salaris. Ook variabele beloningen en andere relevante beloningscomponenten spelen een rol. Blijkt binnen een categorie werknemers een beloningsverschil van minimaal 5% te bestaan dat niet objectief kan worden verklaard en niet binnen zes maanden wordt verholpen, dan kan onder de wettelijke voorwaarden een gezamenlijke loonevaluatie verplicht worden.
Voor kleinere werkgevers geldt de periodieke rapportageplicht niet, maar de overige verplichtingen rond transparantie en objectieve beloning zijn ook voor hen relevant.
Een organisatie kan een uitstekend beloningsbeleid hebben, maar als de gegevens verspreid staan over verschillende systemen en afdelingen, wordt aantonen dat je het goed doet alsnog ingewikkeld.
HR beheert functies en arbeidsvoorwaarden. Payroll verwerkt salarissen, toeslagen en bonussen. Finance beschikt over financiële rapportages. Maar gebruiken al die afdelingen dezelfde definities?
Misschien heet een functie in het HR systeem ‘Senior Adviseur’, terwijl Payroll werkt met ‘Consultant niveau 3’. Of worden bijzondere beloningen wel correct verwerkt, maar niet op een manier geregistreerd waarmee je ze eenvoudig kunt analyseren.
Met AFAS en Loket.nl kun je, afhankelijk van de inrichting, gegevens vastleggen en rapportages ondersteunen. Maar software kan niet zelfstandig bepalen of twee functies gelijkwaardig zijn of een historisch salarisverschil gerechtvaardigd is.
Dat vraagt om goede afspraken tussen HR, Payroll en de organisatie.
Je hoeft niet te wachten op de definitieve ingangsdatum om je beloningsbeleid onder de loep te nemen. Sterker nog, juist de voorbereiding kost waarschijnlijk meer tijd dan de uiteindelijke aanpassing van een procedure.
Begin bij je functiehuis en salarisschalen. Controleer vervolgens of beloningsverschillen objectief te verklaren zijn, inclusief relevante toeslagen en bonussen. Kijk ook of de benodigde gegevens betrouwbaar beschikbaar zijn en of HR en Payroll met dezelfde functieindelingen werken.
Neem daarnaast het sollicitatieproces onder de loep. Hoe worden startsalarissen bepaald? Welke informatie ontvangen kandidaten? En welke vragen stellen recruiters en leidinggevenden tijdens gesprekken?
Leg ten slotte vast wie verantwoordelijk wordt voor informatieverzoeken van medewerkers, het beoordelen van beloningsverschillen en eventuele rapportages.
Het doel is niet om alvast zoveel mogelijk administratie op te tuigen. Het doel is om straks niet te ontdekken dat de informatie die je nodig hebt nergens volledig beschikbaar is.
Loontransparantie vraagt werkgevers om verder te kijken dan de bedragen op de loonstrook. Het gaat om de afspraken, keuzes en processen achter die bedragen.
Bij Talento helpen we organisaties om hun salarisadministratie, HR processen en software goed op elkaar af te stemmen. Met onze expertise in AFAS en Loket.nl ondersteunen we bij het verbeteren van gegevenskwaliteit, procesinrichting en controles.
Want wanneer een medewerker straks vraagt waarom een collega meer verdient, is het prettig als het antwoord ergens anders vandaan komt dan uit het collectieve geheugen van de organisatie.
Wil je weten of jouw salarisadministratie en HR processen klaar zijn voor loontransparantie? Talento kijkt graag met je mee.
Of je nu overstapt naar software zoals AFAS of Loket, een bestaande inrichting wilt verbeteren of tijdelijk extra capaciteit nodig hebt: wij helpen je verder. Zonder poespas, mét resultaat. Bel ons op +31 20 211 78 72 of stuur een bericht via het contactformulier.